TTVBVN – Chương VI- Ngày Cuối Ở Trụ Sở Trung Tâm Văn Bút

Cuối tháng Tư 1975, trụ sở của Trung Tâm Văn Bút có nhiều hội viên ra vô, bất kể  là vào ngày có hội họp chính thức hay không. Đó là vì mọi người nghe ngóng động tĩnh xem Văn Bút có can thiệp được để cho các hội viên ra đi hay không. Quả thực trước nhiều ngày, Ban Thường Vụ đã nhận được nhiều lời đề nghị là hãy sử dụng uy tín của Văn Bút để yêu cầu quốc tế can thiệp cho hội viên di tản. Chúng tôi cũng đã họp bàn về vấn đề này nhưng hết thẩy đều biết rõ thực trạng là chẳng có Trung Tâm Văn Bút nào trên Thế giới đủ khả năng (hay có nhiệt tâm) làm việc ấy, trừ Tòa Đại Sứ Mỹ, mà nơi này thì Ban Thường Vụ không quen biết ai mà cũng chẳng muốn dính vào.

Rồi khi quân đội CS đã tiến vào Sài Gòn. Ngày hôm sau,1 tháng 5, tại trụ sở chỉ còn lác đác có mấy người,  nếu tôi không nhớ sai và có thể còn thiếu, như : Thanh Lãng, Phạm Việt Tuyền, Nghiêm xuân Việt, Nhật Tiến, Đỗ Phương Khanh, Lê Thanh Thái, Nguyễn Vạn An, Thanh Việt Thanh, Vi Huyền Đắc….

Trong khi Ông Tổng Thư Ký Phạm Việt Tuyền lúi húi kiểm tra lại những văn thư, giấy tờ thì một vài người trong chúng tôi ngồi thừ trên cái bàn dài  là nơi vẫn hội họp, chẳng ai buồn nói với ai, mà cũng chẳng buồn nhấp những ly trà nóng do Cụ Hinh bầy biện ra trước mọi người. Hình như tâm trạng của ai lúc đó cũng đều buồn bã, chán nản và cũng xen cả sự lo lắng, phập phồng nữa.

Riêng tôi thì ngán ngẩm nhìn lại khắp gian phòng rộng rãi một lần nữa với cảm giác từ nay, nơi chốn thân ái đầy kỷ niệm này sẽ chẳng còn ai lui tới. Ở cuối phòng là dẫy bàn ghế thấp thường ngày được đem bầy ra hiên ngoài để làm câu lạc bộ bỏ túi cho anh chị em hội viên tới uống cà phê bàn chuyện văn nghệ. Sát tường phía đầu căn phòng là một tấm bảng cực lớn sơn mầu xanh trên kẻ bằng chữ trắng ghi đủ danh sách toàn thể hội viên. Tấm bảng này cũng coi như một tấm phông của một cái bục vừa đủ rộng để kê một cái bàn nhỏ nơi mà các diễn giả ngồi thuyết trình trong những buổi nói chuyện văn chương hằng tháng. Cả căn phòng, dẹp bàn họp đi, bầy những ghế dựa ra, là biến thành hội trường.

Pix22

Tôi còn đang mông lung về những kỷ niệm xưa thì bỗng nhiên từ tầng dưới có một người đi lên, sồng sộc bước vào phòng họp thi sĩ Nguyễn Đức Sơn đạp xe tới. Ông nói oang oang cho tất cả mọi người nghe :

– Tôi chẳng có bất cứ một thứ giấy tờ nào để tuỳ thân. Văn Bút cấp cho tôi một cái !

Tôi thì nghĩ ngay trong đầu rằng tình thế đã như thế này, còn cấp giấy chứng nhận cho hội viên thì chỉ làm hại người ta thôi chứ quý báu gì. Còn ông Tổng  Thư ký Phạm Việt Tuyền đang soạn giấy tờ thì ngẩng đầu lên, chép miệng :

– Cậu đùa sao ? Miền Nam mất rồi, Văn Bút còn tư cách gì để cấp giấy chứng nhận cho ai.

Nguyễn Đức Sơn cười ngỏn ngoẻn :

– Cứ đề mẹ nó là Văn Bút Giải Phóng, tôi đem về tỉnh, có thằng ma nào biết ai vào với ai.

Mọi người ngơ ngác nhìn nhau trước cái đề nghị hoàn toàn bất ngờ này. Vốn không quen làm chuyện giả mạo, lại dám giả mạo là một cơ sở của Giải Phóng thì  là chuyện liều lĩnh không thể chấp nhận được. Tuy nhiên, suy nghĩ cho cùng thì trước tình cảnh liên hệ tới sự sống còn của anh em văn nghệ, và lại ở vào những giây phút cực kỳ rối bời và hấp hối  ấy, chúng tôi tự thấy nếu có thể làm được bất cứ điều gì giúp được hội viên thì cứ vượt qua nguyên tắc mà làm. Ông Tổng  Thư ký Phạm Việt Tuyền vốn là người rất réglé (đúng nguyên tắc) thế mà rồi cũng chép miệng bảo tôi:

– Thôi cứ thảo cho anh ấy cái giấy chứng nhận. Chẳng có ma nào hạch hỏi gì đâu. Còn người cầm giấy nếu có gì thì ráng chịu.

Thế là tôi hí hoáy thảo một cái giấy chứng nhận và giao cho Cụ Hinh đánh máy, như sau :

GIẤY CHỨNG NHẬN

Nay chứng nhận : Ông Nguyễn Đức Sơn

Sinh năm :  ….

là :    Hội viên của Hội Văn Bút Giải Phóng.

Giấy này được cấp cho ông Nguyễn Đức Sơn để tiện việc di chuyển.

Làm tại Sài Gòn ngày 1-5-1975

  1.    Ban Chấp hành

                                  ( ký tên không rõ)

Bên lề tấm giấy còn có dán ảnh của Nguyễn Đức Sơn  trên ảnh có đóng triện son đỏ chói.

Có tấm giấy trong tay, Nguyễn Đức Sơn quơ tay chào mọi người rồi biến nhanh xuống cầu thang. Ông cũng không nói cho anh em có mặt lúc đó là sẽ đi đâu, làm gì.

Mãi bốn năm sau, vào khoảng giữa năm 1979, một hôm Nguyễn Đức Sơn đột ngột xuất hiện ở cửa nhà tôi ở đường Bùi Viện Sài Gòn. Quần áo của ông rách rưới, ông  ngồi trên chiếc xe đạp mà  từ tay lái tới khung xe, tới cái porte-bagages phía đàng sau, lủng lẳng, treo buộc hộp không, chai lọ và đủ thứ đồ. Có túm thì đựng măng khô, có túm thì củ mài, có những bọc lá thuốc không biết là để chữa bệnh gì, duy có một bọc được gói ghém cẩn thận mà ông đã giơ lên khoe :

– Trà Blao đây ! Tớ đạp xe 3 ngày từ Blao xuống. Mấy cái gói kia thì nhặt nhạnh ở dọc đường. Nhưng cái món trà này thì đích thị là quà biếu thổ sản đấy.

Tôi thực sự vui mừng chỉ thiếu điều ôm lấy ông vì thấy ông vẫn bình an, mạnh khoẻ, cất cho tôi cái điều băn khoăn vẫn canh cánh bên lòng là ông có được an toàn không khi ông mang cái giấy chứng nhận dỏm kia trong người. Nhắc lại chuyện đó, ông cười ha hả :

– Ôi giời ơi ! Cứu tinh của tớ đấy. Ngay sau hôm đó, tớ chuồn tuốt lên Bảo Lộc và nhờ có cái giấy thổ tả này, tớ đi đâu cũng lọt. Nhưng tớ đã dẫn tuốt vợ con vô rừng,  kiếm củi trồng khoai mà sống với nhau. Không có đứa nào làm phiền hết !!

Đấy là kỷ niệm cuối cùng của tôi tại Trụ sở Văn Bút số 107 Đoàn thị Điểm Sài Gòn. Tính tới nay, năm 2016 là đã 41 năm trời trôi qua. Nhiều vị trong Ban Thường Vụ 1975 nay đã không còn nữa. Vũ Hoàng Chương. Vi Huyền Đắc. LM Thanh Lãng. Hồ Hữu Tường. Phạm Việt Tuyền. Trần Phong Giao. Còn về những hội viên khác thì kẻ còn, người mất, kẻ lưu vong nơi xứ lạ, người ở lại, dù có tiếp tục cầm bút nhưng không còn cơ hội hoạt động Văn Bút như xưa.

Cuốn sách nhỏ bé này chỉ nhằm ghi lại đôi chút kỷ niệm về một tổ chức thuần túy văn hóa vốn đã từng góp nhiều công sức vào công cuộc vun trồng và  xây đắp một nền văn hóa khá rực rỡ của Miền Nam Việt Nam.

Những dữ kiện về Văn Bút trong cuốn này sẽ mặc nhiên phủ chính lại một vài dữ kiện khác biệt đã có trong những bài viết trước đây của tôi về Văn Bút vì lý do khi đó tôi chưa có đủ tài liệu để đối chiếu.

Dù đã hết sức cố gắng nhưng lực bất tòng tâm, tôi vẫn hy vọng sau này sẽ có nhiều cây bút khác với sự kiên nhẫn tìm tòi, nghiên cứu kỹ lưỡng tại các thư viện trong, ngoài nước và có thể  của cả tư nhân nữa, hẳn sẽ có thể viết lại lịch sử Văn Bút một cách đầy đủ hơn và như thế sẽ còn bổ sung hay phủ chính lại những sai sót nếu có của tôi trong cuốn tài liệu nhỏ bé này. Và đó là điều tôi hết lòng mong mỏi.

NHẬT TIẾN

  Khởi viết ngày 6 tháng 7 năm 2016

                        Hoàn tất ngày 9 tháng 8 năm 2016